ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਸੰਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਿਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਥੱਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਫੂਲੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੋਜਨ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?" ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਮਧੁਰ ਸ਼ਹਦ ਵਾਲੇ ਵਣਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਸਾਲ, ਕਰਨਿਕਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲੇ ਖਜੂਰ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਮੁਚੁਲਿੰਦਾ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਕੇਤਕਾ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵੇਖੇ। ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਨੀਪਾ, ਸਪਤਛਦਾ, ਆਸਨ, ਕੋਵਿਦਾਰ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਰਵੀਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚ ਆਏ। ਉਹਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਕੁਝ ਅਜੇ ਕਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਚੁਰਾਇਆ, ਲੰਕਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਖੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੇ ਘੁੰਮਦੇ। ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਵੱਡੀ ਨਗਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਘਰ ਪਹਾੜਾਂ ਜਿਹੇ ਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਚੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਦੇਖੀ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚਿੱਟੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡਦੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਕੋਟੇ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉਸਦੇ ਕਮਰ, ਵੱਡੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਉਸਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਲੰਕਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਮਹਿਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੰਗਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਥਾਮ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੋਗਵਤੀ ਨਗਰੀ ਸੰਪਾਂ ਨਾਲ, ਅਕਲਪਨਯੋਗ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਕਦੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਵਸਤੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਭਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੁਫਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਖੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇਕਰ ਵਾਨਰ ਇੱਥੇ ਆ ਵੀ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲੰਕਾ ਜੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆ ਜਾਣ।" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਣ, ਜੋ ਇਹ ਅਪਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੰਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮਝੌਤਾ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਵੰਡ, ਨਾ ਹੀ ਜੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੀਲ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਜੀਵਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੋਚਾਂਗਾ, ਜਦ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਵਾਂ।" ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ, ਹਨੁਮਾਨ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। "ਇਸ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਵੇਲੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਿਆ। "ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੈਥਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਰਾਵਣ, ਉਸ ਦੁਸਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ?" "ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ? ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਲੁਕ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ, ਤੇ ਦੂਤ ਡਰਪੋਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਕਸਦ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।