ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਨਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਨੇ ਉਸ ਦੇਹ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਵਿਗੜਾਅ ਸੀ, ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਗਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਗਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਦਿਲੇਰੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਵੈ-ਸੰਭਾਲ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿੰਹਿਕਾ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਹ ਸਭ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅੱਜ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਜੋ ਉਦੇਸ਼ ਤੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤੇਰੀ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਲਗਭਗ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੋ yojana ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਥੱਲੇ ਉਤਰਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਟਾਪੂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਕੰਢਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਧਾ ਹੋਇਆ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਘਟਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਪਹਾੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਥਿਤੀ 'ਚ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰ ਪਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੇ ਬਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹ ਲਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਸੀ, ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉੱਚੇ ਲੰਬਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਕੇਤਕਾ, ਉਦਾਲਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ, ਉਤਰੇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਡਰ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਅਜੇਯ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ, ਬਿਨਾਂ ਹਾਫੇ ਜਾਂ ਥੱਕੇ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਮਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕੀਹ ਹੈ?" ਉਹ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ, ਸੁਗੰਧਤ ਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਮਧੁ-ਭਰੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰੀਆਂ ਲਾ ਰਹੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕਤਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਸਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ, ਕਰਨਿਕਰ, ਪੂਰੇ ਖਿੜੇ ਖਜੂਰ, ਪ੍ਰਿਯਾਲ, ਮੁਚੁਲਿੰਦਾ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਕੇਤਕਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਨੀਪਾ, ਸਪਤਛੜਾ, ਆਸਨ, ਕੋਵਿਦਾਰ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ, ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਕਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੋਹਣੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਖੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਘਰ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਬੀਆਂ, ਸੁਚਿੱਤੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਮਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਨਗਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਚਿੱਤੀਆਂ ਅਟਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੈਰਦਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।