ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਦਦ ਨਾ ਵੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਰਸਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਜ਼ਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਸਰਸਾ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾ ਚਲਣ ਦੇ।” ਸਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਰ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਾ ਸਕੇ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਰਸਾ ਨੇ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸਰਸਾ ਨੇ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਸੱਤਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਰਸਾ ਨੇ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੱਬੇ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਦੱਖਸ਼ ਦੀ ਧੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਰ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।” ਜਦ ਸਰਸਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਜਾ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ! ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਲੈ ਆ।” ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਤੀਜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, “ਵਾਹ! ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!” ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ, ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ। ਉਹ ਆਸਮਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਦਲ, ਪੰਛੀ, ਕੈਸ਼ਿਕ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਬਾਘਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਾਸੂ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਆਸਮਾਨ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਅਗਰੂ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਦਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ। ਵੱਡੇ ਬਦਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮੁੜ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਸਿੰਹਿਕਾ, ਉਥੇ ਸੀ। ਸਿੰਹਿਕਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, “ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।” ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਧੱਕਿਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ-ਥੱਲੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਉੱਭਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਹੀ ਉਹ ਅਜੀਬ, ਛਾਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀ, ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਧਾ ਲਿਆ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬਦਲ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਗੱਜਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵੱਲ ਵੱਧੀ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ, ਵਿਅਕ੍ਰਤ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਿਆ।