ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਵਿਅਕਰਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲੈ—ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਅਕਰਾਲ ਰਾਖਸਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਅਕਰਾਲ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ! ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗੀ—ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ। ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਾਂ।" ਸੂਰਸਾ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜ ਉਠਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਦੰਡਕ ਅਰਨਯ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਚੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ’ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਗਾਮ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਇਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਮੁਚ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, “ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ।” ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾ!” ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖਾ ਸਕੀਂ!” ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਸ ਜੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਵੀਹ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਚਾਲੀ ਜੋਜਨ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਪੰਜਾਹ ਜੋਜਨ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੂਰਸਾ ਸੱਠ ਜੋਜਨ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਸੱਤਰ ਜੋਜਨ, ਸੂਰਸਾ ਅੱਸੀ ਜੋਜਨ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੱਬੇ ਜੋਜਨ ਹੋ ਗਏ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਸੌ ਜੋਜਨ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ। ਸੂਰਸਾ ਦਾ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ, ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਇਕ ਦਮ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਛੋਟਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਸਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਦੱਖਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਵਰਦਾਨ ਸੱਚ ਹੋਇਆ।” ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਰਾਹੂ ਦੇ ਜਕੜ ਤੋਂ ਛੁਟਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਤੇ ਆਸੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਕਹਿੰਦੀ, “ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੇ! ਜਾ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਲਿਆ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ—'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!'। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅਥਾਹ ਤਟ, ਜੋ ਕਿ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ, ਪੰਛੀ, ਕੈਸ਼ਿਕ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ—ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸਾਪਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਦਿਊਤ ਨਾਲ ਛੁਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੂਰਨਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਰੋੰਦਿਆ ਗਿਆ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਛੱਤ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ—ਕਾਲੇ ਅਗਰ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ, ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਜਦ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਨਿਕਲਦਾ।