ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ—ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ—ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈਆਂ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਸਗਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚਲਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਨੋਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਚਿਰ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨੂੰ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।” ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਚਲਾਵੇ, ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਚੁਣੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ—ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਚੁਣਿਆ। ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਨੇ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਮਾਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੌਕੀ (ਗਰਭ) ਜਨਮ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਘੀ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਸਗਰ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ? ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ, “ਸਗਰ ਦੇ ਸਸੁਰ, ਹਿਮਵਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਯਜਨਾ ਪਹਾੜ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਈ। ਉਥੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸੀ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।” ਯਜਨਾ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਾਨਵੀ ਸੂਆ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ, ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਘੋੜਾ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਨ, ਯਜਨਾ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਹਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਖੋਜੇ। ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਣ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦੋ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭੋ। ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਏ, ਪਰ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਲਾਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਾਥੀਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਠੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੋਦਿਆ, ਰਸਾਤਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੋਦ-ਖੋਦ ਕੇ ਲੰਘਿਆ। ਇਹ ਹੈ ਰਾਜਾ ਸਗਰ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।