ਹਨੂਮਾਨ ਜਦੋਂ ਸੰਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਪਰਵਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ। ਤੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲੈ, ਵੱਡੇ ਪਰਵਤ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਤੇ ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਕਰ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਉਹ ਸੂਰਸਾ, ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਬਣ। ਆ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾ।” ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਵਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ।” ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ, ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ।” ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਨਾਗ ਮਾਤਾ ਸੂਰਸਾ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਲੈਣ ਲਈ, ਫਿਰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਤੇਜ਼ ਹੋਵੀਂ।” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਾ ਸਕੀਂ!” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਸੱਤਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਨੱਬੇ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ, ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ—ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ। ਛੋਟਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਸਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੱਖਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਵਰਦਾਨ ਸੱਚ ਰਹੇ।” ਸੂਰਸਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਛੁਟਦਾ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਜਾ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਲਿਆ ਆ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਇਹ ਤੀਜੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਲੀਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—"ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ, ਪੰਛੀ, ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਨਾਚ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਏਰਾਵਤ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸੁਚੱਜੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਹੜਦੇ; ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ; ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ; ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਤੇ ਯਕਸ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਚਲਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫੈਲਾਈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀਰ ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਵਾਯੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਡਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਾਲੇ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੱਦਲ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੇ ਖਿੱਚੇ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸਦਾ ਤੇ ਨਿਕਲਦਾ।