ਇੰਦਰ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜੋ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੂੰ—ਜੋ ਅਜਗਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ—ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਸਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਈਂ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ ਜਾਂ ਹਤਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਭੈਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਣ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂਗੀ।” ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—'ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਹੋ!'” ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ, ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਸਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਖਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਰਾਵਣ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ।” “ਅਗਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੈਥਲੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।” ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ, ਅਜਗਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਹਨੂਮਾਨ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—'ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਹੋ!'” ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਸਾ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ, “ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਾ ਸਕੀ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਹਨੂਮਾਨ ਸੱਤਰ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਨਵਵੇਂ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ, ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਭੈਤ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਖੋਲਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬਦਲ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਮੂੰਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਦੱਖ ਦੇ ਪੁਤਰੀ; ਮੇਰੇ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਵਰ ਸੱਚ ਰਹੇ।” ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਿੱਠਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਘੁਵੀਰ ਕੋਲ ਲਿਆ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕੀਤੀ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਅਜੋਕੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪਰਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਪੰਛੀ, ਕੈਸ਼ਿਕ ਨਾਚ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਪੰਛੀ, ਅਜਗਰਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਉਡਦੇ ਵਾਹਨ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਛੁਹ ਕੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਸੁਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਵਾਂਗ ਹਵਾ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲਏ; ਉਹ ਬੱਦਲ ਕਾਲੀ ਅਗਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ।