ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਜਦ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਫ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ, ਆਗੂ ਬਨਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਭ ਵਾਲਾ ਸੁਨਭਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਨੇ ਸੁਨਭਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਕਹਿਆ, "ਹੇ ਸੁਨਭਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਭ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਜਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਿੱਤੀ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਬਨਰ ਕੇਵਲ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁਤ੍ਰ ਰਾਮ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਮਾਨਨਵਾਜੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਾੜ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਸਾ, ਨਾਗ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ।" "ਤੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲੈ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਿਅੰਗੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕਹਿਆ, "ਤੇਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਬਨਰਾਂ ਦੇ ਆਗੂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂਗੀ—ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: 'ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਹੋ!' ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂੰਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।" ਸੂਰਸਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਮ ਵਜੋਂ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਸੂਰਸਾ, ਜੋ ਜੇਹੜਾ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।" ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਸਾ, ਨਾਗ ਮਾਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਹਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆ, ਹੇ ਬਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਤੇਜ਼ ਹੋ!" ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂੰਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। "ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕੀ!" ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੂਰਸਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸਾਠ ਯੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੰਭ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ, ਨੱਬੇ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੋ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ, ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸਿਕੁੜ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ; ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਵਰ ਸੱਚ ਰਹੇ।" ਸੂਰਸਾ ਨੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਹੂ ਦੇ ਜਬੜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਾ, ਹੇ ਬਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਲਿਆ।" ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਤੀਸਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਬਨਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਸ਼ਾਬਾਸ! ਸ਼ਾਬਾਸ!