ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਸਤਿਆਚਾਰੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਚਲਾਏਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ?" ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏ; ਸਮਤੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸਗਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਮਤੀ ਨੇ ਕਦੂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰਣ 'ਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਘੀ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਗਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ, ਪਾਪ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਸਗਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜ्ञ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਸਮੇਤ ਯਜ्ञ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਸਗਰ ਨੇ ਯਜ्ञ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਹੱਸ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਸਗਰ ਦਾ ਸਸੁਰ ਹਿਮਵਤ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਿੰਧਯ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਯਜ्ञ ਹੋਇਆ।" ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਸਗਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸੀ, ਯਜ्ञ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯਜ्ञ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਯਜ्ञ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਯਜ्ञ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਘੋੜਾ ਲੱਭੋ। ਮੈਂ ਯਜ्ञ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੋੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਖੇਤਰ ਲੱਭੋ। ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਣ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦੋ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭੋ।" ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ, ਪਰ ਘੋੜਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਭੁਜਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਲਾਂ, ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਕਥਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਯਜ्ञ-ਘੋੜਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ।