ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ ਉਭਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿਖਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਚੋਟੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਅਜੇਹਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਖੇਤ ਹੋਵੇ। ਪੂਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਐਨਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਸੂਰਜ ਇਕੱਠੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਹੋਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ, ਆਪਣੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿਅਕਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਛੂਹਿਆ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਇਹ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀਂ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ। ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉਪਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ—ਇਹ ਸਦਾ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ (ਸਮੁੰਦਰ) ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਏ, ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰੀਂ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲ ਪੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧਤ, ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਕੁੰਦਰੇ ਤੇ ਫਲ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਭ ਚੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰੀਂ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਦੌੜਨ ਤੇ ਉੱਡਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ—ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ।" "ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਚਾਲ ਪਵਨ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਆਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਨ ਆਪ ਆਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੁਣ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਵੀ ਗਰੁੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ—ਲੱਖਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ।" "ਜਦ ਰੀਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਜਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਵਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਸ ਲੂਣੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਰ ਲੁਕ ਗਏ, ਪਰ ਰੂਪ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ। ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਸੰਬੰਧ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਦਰਤ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਅਤਿਥਿ ਸਤਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਲਾ ਦੂਰ ਕਰ।" "ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੰਗ ਹੈ ਤੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਹਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਚੇ ਉੱਡ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ, ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਪਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਨੀਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਇਹ ਦੂਜੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਡਾਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭ ਵਾਲੇ ਸੁਨਾਭਾ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਤਦ, ਸਿਆਣੇ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਨਾਭਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ। ਤੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬਿਨਾ ਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਵਾਨਰ ਕੇਵਲ ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਤਿਥਿ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।