ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਾੜਿਆ, ਅਤੇ ਪਵਨ ਦੇਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਗਰ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਇਹਦੇ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨਾ ਕਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮੈਨਾ ਕਾ! ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆ ਜਾਣ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਉੱਭਰ ਅੱਥੇ।” ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ। ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨੇਕ ਲੋਕ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਅਤਿਥੀ ਹਨ।” “ਹੇ ਮੈਨਾ ਕਾ! ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਦਇਆ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਉੱਭਰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਨਾ ਕਾ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਜਲਦੀ ਉੱਭਰ ਆਇਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉੱਭਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਐਵੇਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਸੂਰਜ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉੱਭਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਆਇਆ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਧੱਕਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤਦ ਮੈਨਾ ਕਾ ਪਹਾੜ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਲੈ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧੀਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉਪਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਦਾ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।” “ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ। ਤੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਜੋਜਨ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਲੈ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਜਾ। ਹੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਕੁੰਧ ਅਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਲਾ ਜਾ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ।” “ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਆਮ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹੀ ਗੁਣ ਹਨ। ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਵਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਵੀ ਹੈ।” “ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਰ ਹੋਂਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਵੀ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਦਿਸਾ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ...” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।