ਹਨੁਮਾਨ, ਵੱਡਾ ਬਾਂਦਰ, ਆਪਣੀ ਲਾਲੀ ਮਿਠੀ ਕਮਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਕੇ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉੱਡਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਂਦੇ ਤਾਰਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਪਿੱਛੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਛਾਂ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਂਦਰ-ਸ਼ੇਰ, ਲੂਣ-ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ ਲੰਘਿਆ। ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੈਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਪਾਣੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਕ, ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਛੂਏ ਨੰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚੋਲਾ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਆਉਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਂਦਰ-ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਛਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ, ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਲੂਣ-ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਡਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹਨੁਮਾਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ, ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਦਰ-ਹਾਥੀ, ਜਦੋਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਖੱਡ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ—ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਮਾਦਰ ਰੰਗ ਦੇ—ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਚੁਪਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ। ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਨੁਮਾਨ ਲੰਘਦਾ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਤਪਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਲਈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਦਿਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। "ਜੇ ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਗਰ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਰਸਤਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਭੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਇੱਥੇ, ਵੱਡੇ-ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ-ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਰੋਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਸੰਖ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੁਰ ਮੁੜ ਨਾ ਉਠਣ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਉੱਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉੱਠਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਵੱਡਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ; ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਰੁਕ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਧੂਰਾ ਕਰਤਵ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦੇ; ਇਹ ਸਾਡਾ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹੈ, ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਨਾਕਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਕਕੁਤਸਥ ਦੀ ਦਇਆ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਨਵਾਸ, ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ-ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮੈਨਾਕਾ, ਲੂਣ-ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਲਤਾ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।