ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਉਭਰਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਲ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਿਕਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਦੋ ਅਜਗਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉਭਰ ਆਈਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਲਈ ਪਿਆਸੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਤਕਦੀਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਰਹੀਆਂ। ਸਲੇਟੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੋਲ-ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਨੱਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲਾਲ ਚਕਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਾਂਝ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛ, ਉੱਚੀ ਉਠੀ ਹੋਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਆਪਣੀ ਪੁੱਛ ਦਾ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਚਮਕਦੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਾਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੀਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਚਟਾਨ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਲੰਘੇ, ਹਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂਤਿਆ ਪਿੰਡ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਲੰਮੇ ਹੋਏ, ਉਡਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਦਿਸ ਰਹੀ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਹਨੁਮਾਨ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਖਿੱਚਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਕਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਰਹੇ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਮੈਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ, ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਮੇਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਮਗਰਮੱਛ, ਕੁੰਭ, ਅਤੇ ਕਛੂਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਟ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਿੰਘ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਵਾਨਰ ਦੀ ਛਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਗਈ—ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮੀ। ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਉਹ ਛਾਂ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਘਣੇ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ। ਵੱਡੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਪੰਖੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਨਰ-ਹਾਥੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ—ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ, ਨੀਲੇ, ਅਤੇ ਗੇਰੂ ਰੰਗ ਦੇ—ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ, ਚਮਕ ਰਹੇ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਕਦੇ ਲੁਕਦੇ, ਕਦੇ ਆਉਂਦੇ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੇ। ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਚਾਰਣ, ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਦੀ ਸੁਰਤਨਾਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵੇਖ, ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਜਤ ਲਈ, ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਗਰ ਨੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂ ਕਿ ਵਾਨਰ ਥੋੜਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਕੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇ।" ਇੰਝ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਤੂੰ, ਮਹਾ-ਆਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ, ਇੱਥੇ ਆਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਪਾਰ ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਪਰ ਨਾ ਆ ਸਕਣ।