ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਹਲਕੇ ਹਲਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਝੜ ਪਏ। ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਚਮਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਗਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਜਦ ਉਹ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਵਿਖਰ ਗਏ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਗਾਈਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਪਿੰਗਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨੱਕ ਸੀ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਗੋਲ ਪੂੰਛ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਾਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਪਹਾੜੀ ਚੀਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹਵਾ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਉਲਕਾ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਛਾਂ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ। ਵਾਨਰ ਦੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਜ਼ ਗੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਜਾਂਗ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਂਦਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਸਨ, ਗਿਣਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਾਰਕ, ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਛੂਏ ਨੰਗੇ ਹੋਏ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਢੱਕਣ ਉਤਾਰ ਲਏ ਹੋਣ। ਜਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦਾ ਗਰੁੜ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਛਾਂ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲਾ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪੰਖੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਨਰ-ਹਾਥੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਉਹ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਥੱਲੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਫੈਦ, ਲਾਲ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਮੰਜੀਠੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ, ਕਦੇ ਲੁਕਦੇ, ਕਦੇ ਨਿਕਲਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ, ਉਸ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਜਾਂਗ, ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚਿਆ—"ਜੇ ਮੈਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਨਰ ਰਾਜ, ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਗਰ ਨੇ, ਜੋ ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਵਧਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਖ੍ਵਾਕੁਆਂ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਨਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਵੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਕੀ ਰਸਤਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇ।" ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਮੈਨਾਕਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—"ਇਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।