ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਅੱਗੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਸੀ।" "ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਭ੍ਰਿਗੁਪ੍ਰਸਰਵਣ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।" "ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ, 'ਹੇ ਨਿਸਕਲੰਕ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਨ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।'" "'ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਾਏਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।'" "ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।'" "ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਚਾਹੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਲਵੋ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਚਾਹੋ, ਸੋ ਮੰਗ ਲਵੋ।'" "ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ।" "ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।" "ਪਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਲਉਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ।" "ਦਾਇਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ।" "ਪਰ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਸੀ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਚੰਗਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਰੋਕਦਾ।" "ਜਦ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲੱਗਾ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਆ ਗਈ।" "ਸਗਰ ਨੇ ਫਿਰ ਯਜ્ઞ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਦਿਕ ਯਜ्ञ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" ਹੁਣ ਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਗਰ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜ्ञ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦਾ ਸੱਸਰਾ ਹਿਮਵਤ ਸੀ।" "ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਿਂਧਯ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਯਜ्ञ ਹੋਇਆ।" "ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਗਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਯਜ्ञ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਯਜ्ञ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਯਜ्ञ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'" "'ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਵੇਗਾ।'" "'ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜ्ञ ਅਧੂਰਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਨਰੋ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜ्ञ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕੇ।