ਰਾਮ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਬਾਰਕ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਕੰਦੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਟ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਠਤੀਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਫਿਰ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿਆਯਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸਗਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ—ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਸਗਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਓਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀਆਂ। ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਸੱਚੇ ਸਤਵਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। "ਨਿਰਪਾਪ ਰਾਜਾ," ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ; ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ? ਇਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ!" ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਰ ਚੁਣੋ।" ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੇ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਇੱਕ ਲੌਕੀ (ਕੱਦੂ) ਵਰਗਾ ਜਣਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਘੀ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਗਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਅਤੇ ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਸਗਰ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵੈਦਿਕ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ—ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਨੇ ਯਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਗਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਦੇ ਸਸੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਮਾਵਤ ਸੀ।" ਉਹ ਮਾਊਂਟ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ, ਰਾਮ, ਉਹ ਯਜਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਯਜਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਰਧਰ ਸੀ, ਸਗਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੈਤਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਪੁਜਾਰੀ ਸਗਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਯਜਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਅਧੂਰਾ ਨਾ ਰਹੇ।" ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ...