ਅੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਅੱਗਣੀ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਭਿਛੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਧੰਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤੱਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਇਥੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਆਖੀਆਂ। "ਹੇ ਵੀਰ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੱਕ ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਿਹਾ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭ੍ਰਿਗੁਪ੍ਰਸਰਵਣ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਗਿਆ। ਸੋ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉੱਤੇ, ਸੱਚੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਆਏ। 'ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਨ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀਯ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ।' 'ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਣ?' ਤਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਲੈ ਲਵੋ। ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਧਰ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ—ਜੋ ਚਾਹੋ, ਸੋ ਲੈ ਲਵੋ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਧਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਪਿਆ। ਪਰ ਸੁਮਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਕ ਲੌਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਅਸਮੰਜਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ; ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਸਗਰ ਨੇ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਯਜ੍ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਦਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜ੍ਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਤਾਲੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਸਗਰ ਨੇ ਇਹ ਯਜ੍ਨ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਮਾ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਦੀ ਕਥਾ। ਉਸਦੇ ਸਸੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਮਵਤ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।" "ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਉਹ ਯਜ੍ਨ ਹੋਇਆ।" "ਉਹ ਭੂਮੀ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਯਜ੍ਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਗਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਯਜ੍ਨ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਜ੍ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਜਦ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ—" "ਤਾਂ ਸਭ ਯਜ੍ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਯਜ੍ਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'" "'ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੰਦਨ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।