ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਜੰਗਲੀ ਧਰਤੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਜਾਤਰੂਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੀ ਹਰ ਘਾਹ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬੇਲ ਅਤੇ ਝਾੜੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮੇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ-ਪੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਨਵਜਾਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਵਜਾਤ, ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੋਵੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਕੰਦਾ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੰਦਨ, ਕਰਤਿਕੇਯ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਕਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪਿਆ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ ਦਿਵਿ-ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸੈਂਤਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੁੜ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਕ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੋ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਤਵਾਦੀ ਮਹਾ-ਮੁਨੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ।" "ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।" ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਵਰ ਚੁਣੇ।" ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਿੰਘ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਇਕ ਲੌਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਸਗਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ; ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਸਗਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਆਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।