ਅੰਜਨਾ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁਡੋਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੰਗਾਂ, ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਛਾਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਹਣਾ, ਗੋਲ ਮੂਹ। ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਕਮਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ, ਹਰ ਅੰਗ 'ਚ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਵਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲਿਆ। ਅੰਜਨਾ, ਡਰ ਗਈ, ਤੇ ਕਹਿ ਉਠੀ: "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?" ਹਵਾ-ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰੀ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਚਮਕ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਉੱਡਣ ਤੇ ਦੌੜਣ ਵਿਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ, ਹਨੁਮਾਨ! ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੂੰ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਸਮਝ ਕੇ ਪਕੜਣ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਜੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ। ਜਦ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਵਜਰ ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਤੇਰੀ ਖੱਬੀ ਜਬਾ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ "ਹਨੁਮਾਨ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਚਲਾਉਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਆਏ। ਜਦ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਮਨ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।" ਤੇ, ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਵਜਰ ਦੇ ਘਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਉੱਚਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਆਵੇਗੀ, ਹਨੁਮਾਨ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੌਰ ਵਾਲਾ। ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ। "ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਉਨੀ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਿਆ ਸੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਜੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਮਹਾਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੌਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਵੇਲੇ, ਤੂੰ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੀ ਆਸ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਠ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ; ਹਨੁਮਾਨ, ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਹਤਾਸ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਠੰਡੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਚਕਰ ਲਾਇਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ; ਹਵਾ-ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਚੈਪਟਰ ਸਿਖਸਠ-ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਉਹ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਸੌ ਜੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਦਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ—ਹਨੁਮਾਨ—ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਨੇ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਚਕਰ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਧ ਗਿਆ; ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅੰਬਰਿਸ਼ ਵਾਂਗ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਿਆ; ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹਵਾ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦਾ ਮਿਤਰ ਹੈ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਵਾ-ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ; ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਘੇਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਛੂਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਚਕਰ ਲਾਉਂਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਆਸ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।