ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਤੇਜ ਤੇ ਬਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਰੁੜ, ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ—ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਬਲ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਲ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਂਦਾ? ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਜਿਕਥਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਉਹ, ਜੋ ਅੰਜਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕੇਸਰੀ ਵਾਨਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਜਗਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੀ, ਪਰ, ਪਿਆਰੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਰਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਾਨਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਕੁੰਜਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੁਵਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਪੀਲਾ ਚੋਲਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਗ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਛਾਤੀ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ। ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਾਯੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ। ਅਚਾਨਕ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤੇਜ, ਅਤੁੱਟ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਕੁੱਦਣ ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਅੱਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ, ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਸਮਝ ਕੇ ਲੈਣ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਛਲਾਂਗ ਲਾਈ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਦੇ ਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਜਰ ਤੀਰ ਤੈਣੂ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਖੱਬਾ ਜਬਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ "ਹਨੁਮਾਨ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਿਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਚਲਾਉਣੋਂ ਰੁਕ ਗਏ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਵਾਯੁ ਮੰਨ ਗਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਸੱਚੇ ਬੀਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।" ਅਤੇ ਜਦ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਵਜਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਖੁੰਨਤ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੜਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਰੀ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਵਾਲਾ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਾਯੁ ਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਛਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵਾਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਸਾਡੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। "ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਆਪ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨ ਸਮੇਤ, ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਇਕੀ-ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਬਲ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਡੀ ਆਸ ਹੈ।" ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਬਲ ਵਿਖਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁੱਦਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਠ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ; ਹੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਹਿੱਕ ਚੁੱਕ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਵਾਯੁ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਚੇਪਟਰ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਧਾ ਕੇ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।