ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਹੈਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।’’ ਜਾਂਬਵਾਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਗੂਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਨਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਮਰਨ ਵਰਗਾ ਉਪਵਾਸ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਣੀ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਚਲੇ ਵੀ ਜਾਈਏ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਟੁੱਟੀ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ, ਸੋਚੋ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’’ ਅੰਗਦ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖੇ, ‘‘ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।’’ ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਗੂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛਿਆਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ‘‘ਹੇ ਵੀਰ, ਵਾਨਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਤੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ? ਹਨੂਮਾਨ, ਤੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਤੇ ਤਾਕਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਸੰਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਬੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਮਨੋਬਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ?’’ ‘‘ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੁੰਜਿਕਥਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਉਹ ਅੰਜਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸਰੀ ਵਾਨਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ; ਪਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਦਲ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਕੁੰਜਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਸੀ।’’ ‘‘ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੀਲਾ ਚੋਲਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਗਠੀਲੀਆਂ ਰਾਨਾਂ, ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਕਮਰ, ਪਤਲੀ ਬਾਂਹਾਂ, ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇਪਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਯੌਵਨਾ ਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਹਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ।’’ ‘‘ਅਚਾਨਕ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ ਬੋਲੀ, ‘ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਨਿਯਤ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਆਇਆ ਹੈ?’ ਅੰਜਨਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਰੱਖ। ਮੈਂ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।’’ ‘‘ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉੱਚਲਣ ਤੇ ਉਡਣ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਜਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ। ‘‘ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਸਮਝ ਕੇ ਲੈਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਜੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਪਰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ। ਜਦ ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਵਜਰ ਤੀਰ ਤੈਣੂ ਮਾਰਿਆ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰਾ ਖੱਬਾ ਜਬੜਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ‘ਹਨੂਮਾਨ’ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।’’ ‘‘ਜਦ ਹਵਾ ਦੇਵ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਚਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਿਲ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਵਾ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਆਏ। ਜਦ ਹਵਾ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਹੇ ਸੱਚੇ ਵੀਰ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।’’ ‘‘ਤੇ, ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਵਜਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਅਣਹੋਣਿਆ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਨੂੰ ਉੱਚਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਆ ਸਕੇਗੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈਂ, ਖੇਤ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੇ।