ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਤਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।” ਉਸ ਅਗਨੀ ਦੀ ਤਪਤ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਜਲਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।” ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਕੁਰ ਆਪਣੇ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੰਕੁਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਸ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਟਿਨ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੰਕੁਰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ “ਜਾਤਰੂਪ”—ਸੋਨਾ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਘਾਹ, ਦਰਖ਼ਤ, ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਸਭ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, “ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਾਲਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਕਰਤਿਕੇਯਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉਤਮ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਕਰਤਿਕੇਯਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਕਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੈਤ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸੁਭਾਗਾ ਬਾਲਕ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸੰਤਤੀਸਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਤੀਸਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। “ਹੇ ਵੀਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ; ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੇਕ ਤੇ ਸੱਚੀ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭਰਿਗੁ-ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਭਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। 'ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਨ ਮਿਲੇਗੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।' 'ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਪ੍ਰਿਯ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗੀ; ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗੀ।' ਭਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗੀ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਆ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।' ਭਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਹੋਵੇ।' 'ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ—ਹਰ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।' ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ਜ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਤਸਾਹੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਵਾਂ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਲੌਕੀ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਰਭ ਜਨਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਦਾਈਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸਗਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।