ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਇਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਜਿਲ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਅੰਗਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ, ਇੰਝ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਸ ਅੰਗਦ ਜਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ: "ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ? ਕਿਹੜਾ ਵਾਨਰ ਹੀਰੋ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ? ਕਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਾਂਗੇ? ਕਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਾਂਗੇ? ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਦੇਵੇ।" ਅੰਗਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਸਾਰੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੱਕਤ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ, ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਮਾਰਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।" ਹੁਣ, ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੈਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗਜ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਮੈੰਦ, ਦਵਿਵਿਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਜਾਂਬਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਗਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਗਵਾਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ਰਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਮੈੰਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਦਵਿਵਿਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੱਤਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਸੁਸ਼ੇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਧਰਮੀ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੁस्ती-ਫੁਰਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਮਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ: ਮੈਂ ਨਵੱੇ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੈਰੋਚਨ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਦਾ-ਸਕੱਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਲੀਲਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਛਾਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੌਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸਿਰਫ ਇਤਨੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਹੁਣ ਜਾਂਬਵਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਬਚਨ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੀ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਾਂਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਵਕਤ, ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਵੀ ਆ-ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਪਿਆਰੇ, ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਤੀ ਵਾਂਗੂਂ ਹੈਂ, ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਫੌਜ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।" "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈਂ, ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਵੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜੜ੍ਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੇ ਫਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।