ਜਦੋਂ ਗਿਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠੀ। ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਜੋ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਦਰ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਰਕ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਸਭ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਹਤਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?” ਫੌਜ ਦੇ ਹਤਾਸ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਨ ਨੂੰ ਹਤਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ; ਹਤਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਨੀ ਹੈ। ਹਤਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਤਾਸੀ ਵਿਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਵਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਇਕੱਠ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਸੋਚਿਆ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਖੜੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਜਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਤਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ? ਕਿਹੜਾ ਬਾਂਦਰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ?” “ਕਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਾਂਗੇ? ਕਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗੇ?” “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵੇ।” ਅੰਗਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ; ਪੂਰੀ ਬਾਂਦਰ ਫੌਜ ਮੂਕ ਤੇ ਅਚਲ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਰਮੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਡੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਹੋ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ; ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।” ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੈਂਸਠਵੇਂ ਸਪਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਗਜਾ, ਗਵਾਕਸ਼ਾ, ਗਵਯਾ, ਸ਼ਰਭਾ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਮੈੰਡਾ, ਦਵਿਵਿਦ, ਸੁਸ਼ੇਣਾ, ਅਤੇ ਜਾਮਬਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਗਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਗਵਾਕਸ਼ਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਸ਼ਰਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਰਿਸ਼ਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ।” ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ।” ਮੈੰਡਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਸਠ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਦਵਿਵਿਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਸੱਤ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ।” ਸੁਸ਼ੇਣਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਲੰਘਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਜਾਮਬਵਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਅਣਦੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਾਂਦਰ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਹਨ।” “ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ: ਮੈਂ ਨੌਂਵੇਂ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੈਰੋਚਨ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਬਿਨਾਸੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।” “ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਪਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਅੱਜ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।