ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੜਵੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਭੀ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ—ਇਸ ਦੁਖ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਰ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਪਰ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਰ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਮੇਰੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਅੱਜ ਪਛਾਣ ਆਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੋਗੇ। ਮੇਰੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਾਪਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਯਕੀਨੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸੰਪਾਤੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਰਤਾ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਰਗੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਗਿੱਧ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਵਾਨਰ ਉੱਛਲ ਪਏ; ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਵਿਰਲੇ ਨਾਇਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਵਾਨਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਕਿਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਜਾਪਦੇ, ਕਿਤੇ ਖੇਡਦੇ ਜਾਪਦੇ; ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਢੇਰਾਂ ਹੇਠ ਲੁਕਦੇ ਜਾਪਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕ ਡਰ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?" ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। "ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਉ, ਨਿਰਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ, ਨਿਰਾਸੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਾਨਰ ਫੌਜ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਮਗਰ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹਨੂਮਾਨ? ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਵਿਰਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ: "ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਸਕੇ? ਕੌਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ? ਕਿਹੜਾ ਵਾਨਰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ? ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੇ? ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ? ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵਾਨਰ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਵੇ।" ਅੰਗਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ; ਸਾਰੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਮੁੜ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਹੋ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਰਲੇ, ਉੱਚ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਤੇ ਸਦਾਈ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪੈਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੋਸ਼ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਗਜਾ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਵਯਾ, ਸ਼ਰਭ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਮੈੰਦ, ਦੁਵਿਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਜਾਂਬਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਉਥੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਗਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਦਸ ਯੋਜਨ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਗਵਾਕਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਵਾਨਰ ਸ਼ਰਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਉਥੇ, ਵਾਨਰ ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਉਥੇ, ਮੈੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਰਸਾਇਆ।