ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਉਰਜਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ਜ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਇਸ ਜਲਦੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਗਨਿ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਇਹ ਅੰਸ਼ ਇਥੇ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅਗਨਿ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੰਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਅੰਸ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਨਾਲ ਹੀ, ਅਤੁਲ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਤਿੱਖੇਪਣ ਕਰਕੇ ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਸਾ ਅਤੇ ਸੰਗਾ ਬਣ ਗਏ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਸ਼ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਜਾਤਰੂਪ'—ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨਾ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਲੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਨਮੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਜੋ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਨੋਂ ਦੁੱਧ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਠਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੁੜ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਹੇ ਵੀਰ, ਕਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮੀਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭਰਗੁ ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਸੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤਵਾਦੀ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਗੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਪਿਆਰੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ; ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ।" ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।" ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਗੁ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੋ—ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਲਏ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਯਸ਼ਸਵੀ ਤੇ ਉਰਜਾਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਲਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਉਰਜਾਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਮੰਜਾ ਪਿਆ। ਪਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਇਕ ਲਉਕੀ ਵਰਗਾ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾੜਣ 'ਤੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।