ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਭ੍ਰੂਣ ਧਾਰਣ ਕਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਹੈ।" ਗੰਗਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਤਿੱਖੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਗੰਗਾ ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਦਗਧ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਅਗਨੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਮਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਭ੍ਰੂਣ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅਗਨੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਾਲੀ ਭ੍ਰੂਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਰਾਮ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਭ੍ਰੂਣ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀਅ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਉਤਰੀ; ਉਸ ਦੀ ਤਿੱਖਿਆਈ ਤੋਂ ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਸਾ ਅਤੇ ਲੀਡ ਬਣ ਗਈ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਭ੍ਰੂਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਪੂਰੀ ਜੰਗਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਸ ਨੂੰ "ਜਾਤਰੂਪ" — ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੋਨਾ — ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬੈਲੀਆਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਊ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਾਲਕ, ਜੋ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦਾ ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਰਮ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਬਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਣਿਕ ਟੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਕਕੁਤਥ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਠੱਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। "ਹੇ ਵੀਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਭਰਿਗੁਪ੍ਰਸਰਵਣ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ, ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਤਵਾਦੀ ਮਹਾਨ ਭਰਿਗੁ ਮੁਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਊ ਹੋਵੇਗਾ; ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।" ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਰ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।" ਭਰਿਗੁ ਨੇ ਉੱਚ ਰੁਚਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਚਾਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ — ਜਿਹੜਾ ਵਰ ਚਾਹੋ, ਚੁਣ ਲਵੋ।" ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਊ ਹੋਵੇ, ਚੁਣਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਰਜਾਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣੇ। ਫਿਰ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਸਮੰਜਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।