ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਜਲਦੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੀ। "ਮਹਾਨੁਭਾਵ," ਮੈਂ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਖਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਮੈਂ ਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਦੋਵੇਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਰੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡੇ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ। ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਡੁੱਬ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਤੇ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਉੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦਰਿਆ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ, ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਜਗਰ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਪਸੀਨਾ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਅਸੀਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਦੱਖਣ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇ; ਸੰਸਾਰ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਜਲ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ; ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੜਿਆ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਮੈਂ ਬੇਧਿਆਨੀ ਕਰਕੇ ਸੜ ਗਿਆ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਟਾਯੂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਰ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ, ਭਰਾ ਤੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਏ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੇ ਪਰ, ਤੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਪਰ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।" "ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ—ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ—ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਅਡੋਲ। ਰਾਵਣ ਨਾਮਕ ਦੈਤ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏਗਾ। ਉਹ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਅ ਹੈ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ), ਚਾਹਾਵਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੁਭਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹੇਗੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤਕਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।" "ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਉੱਚਾ ਭੋਜਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇਗਾ—ਇਹ ਭੋਜਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਮੈਥਿਲੀ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਾਣ ਲਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇਗੀ।" "ਉਹ ਆਖੇਗੀ—'ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਦਿਵਤਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇ।'" "ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ—ਵਾਨਰ ਜੋ ਉੱਥੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ—ਉਥੇ ਆਉਣਗੇ; ਤੂੰ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀਂ।" "ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾ; ਉਡੀਕ ਕਰ, ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਪਰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।" "ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵੀ।" "ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੰਮੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇੰਝ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬੋਧੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ—ਮੈਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਮੈਂ ਭਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਘੇਰ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਜੋ ਸੰਕਲਪ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।