ਸੰਪਾਤੀ, ਅੰਗਦ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਨਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। "ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਝਲਸ ਗਿਆ, ਤੇ ਧੁੱਪ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। "ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਮੁੜ ਆ ਗਈ। ਇਹ ਵਿਂਧਿਆ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। "ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ; ਧਰਮਵਾਨ ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ; ਜਟਾਯੁ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। "ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਏ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ; ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਉਮੀਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ-ਧੋਣ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਭਾਲੂ, ਲੂਮੜੀਆਂ, ਬਾਘ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੁਮੀ, ਤੇਰੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ: ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਝਲਸ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪਸਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।' "ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਗਿੱਧ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਭਰਾ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਚਾਹੇ ਵੈਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਜਟਾਯੁ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਫੜ।' "ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੇਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਪੰਖ ਕਿਵੇਂ ਝਲਸੇ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ? ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹਰ ਗੱਲ ਦੱਸ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੀ। "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਜਖਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਇੰਦਰੇ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਥਕ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। "ਜਟਾਯੁ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਦੂਰੋਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ। ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਜਾ ਕਰੀ: ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉੱਡਦੇ ਰਹੁਣ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਵੇ। "ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਥਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ; ਅਸੀਂ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। "ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਉੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ। ਹਿਮਾਲਾ, ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਲਾਬ 'ਚ ਵੱਡੇ ਸੱਪ। "ਫਿਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਪਸੀਨਾ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਦੱਖਣ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ, ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ; ਸੰਸਾਰ ਕਲਿਆਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। "ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ; ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ; ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲੱਗਾ। "ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋਏ, ਜਟਾਯੁ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੁ, ਮੇਰੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਓਟ 'ਚ, ਝਲਸਿਆ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਮੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਝਲਸ ਗਿਆ ਤੇ ਪਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਟਾਯੁ ਜਨਸਥਾਨ 'ਚ ਡਿੱਗਿਆ; ਪਰ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਰੀਰ ਅਸਥਿਰ। ਰਾਜ, ਭਰਾ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਉੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ।