ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤੀ-ਸੱਤੀਵੇਂ ਅਤੇ ਅਠੱਤੀ-ਅਠਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਹਾ-ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਫੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਬਣੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਣੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਲਾਸਾ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਕਰੇ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਭ੍ਰੂਣ ਧਾਰਣ ਕਰੋ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ।" ਗੰਗਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਅਗਨੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਵਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਭ੍ਰੂਣ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਗੰਗਾ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਭ੍ਰੂਣ ਆਪਣੇ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭ੍ਰੂਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਟਿਨ ਅਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਭ੍ਰੂਣ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰਘਵ, ਉਹ 'ਜਾਤਰੂਪ'—ਸੋਨਾ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਪੱਕਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਵਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਧਾਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਕਕੁਤਸਥ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁੱਧ ਆਇਆ; ਛੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਸੱਤੀ-ਸੱਤੀਵੀ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਅਠੱਤੀ-ਅਠਵੀ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਸੱਚੀ। ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਪ੍ਰਸਰਵਣ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਗਿਆ।