ਇਹ ਕਥਾ ਵਾਯੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੌਂਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਿਦ੍ਹ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਦ੍ਹ, ਆਪਣੀ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਅਤੇ ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦੁਖ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸਹਿ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵੈਰ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਟਾਯੂ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਟਾਯੂ ਥੱਕਣ ਲੱਗਾ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਝਲਸਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।" ਜਦੋਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਭਰਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੂਰ—ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਗਿਦ੍ਹ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੜ ਗਏ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" "ਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਲੈ ਲਈ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" "ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।" "ਉਹ 'ਰਾਮ! ਰਾਮ!' ਅਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਲਦੀ ਸੀ—ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਅੰਗ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਸੀ।" "ਉਸ ਦੀ ਬਰਕਤ ਵਾਲੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਕਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਰਾਵਣ, ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।" "ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜੰਬੂ-ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਵਿਲੱਖਣ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਵੈਦੇਹੀ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ, ਵਸਦੀ ਹੈ।" "ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਕ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖੋਗੇ।" "ਲੰਕਾ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਪੂਰੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ," "ਦੱਖਣੀ ਤਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ; ਉੱਥੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ।" "ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓਗੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਓਗੇ; ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਕੁਲਿੰਗਾ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ।" "ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਸ ਪੰਛੀਆਂ ਤੀਜਾ ਰਸਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਕੁਰਰ ਵੀ।" "ਸ਼ਯੇਨ ਚੌਥਾ ਰਸਤਾ, ਗਿਦ੍ਹ ਪੰਜਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਤਾਕਤ, ਉਰਜਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।" "ਛੇਵਾਂ ਰਸਤਾ ਹੰਸਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਉੱਤਮ ਗਤੀ; ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ।" "ਇੱਕ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਮਾਸ-ਖਾਣੇ ਬਣ ਗਏ; ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵੈਰ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।" "ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੀ ਗਰੁੜ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਪੋਸ਼ਣ, ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ-ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਲਈ ਹੈ; ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇ 'ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ।" "ਕੁਝ ਜੁਗਤ ਲੱਭੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੋ; ਵੈਦੇਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਆਓਗੇ।" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ, ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਸੰਪਾਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਖ ਸੜ ਗਏ ਸਨ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਸੰਪਾਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੰਪਾਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸੰਪਾਤੀ, ਗਿਦ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।