ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵਾਨਰ ਜਦੋਂ ਲੰਬੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਥੱਕ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਗਿੱਧ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਥ ਰੁਕਵਾ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਿੱਧ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਇਉਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਅਸੀਂ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਲੱਭੀ ਨਾ ਗਈ। ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਕਕੁਤਥਸ ਰਾਮ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵਾਨਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਗਿੱਧ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਮਰ ਤੇ ਪਰਾਂਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਅਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰਾਹ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡੇ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ, ਭਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਂਹ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਰ ਸੜ ਗਏ ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਰਾਛਸ ਰਾਵਣ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਰਾਵਣ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੂਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੋਗਵਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਰਾਂਹ ਤੋਂ ਵਿਹੁਣ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਗਿੱਧ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਨ—ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਬੁੱਢਾਪੇ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਦਰ ਸਤ੍ਰੀ, ਪੂਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਉਠਾਈ ਜਾਂਦੀ ਦਿਖੀ। ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, 'ਰਾਮ! ਰਾਮ!' ਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਗਹਣੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੁੰਨੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਾਲੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਰਾਛਸ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ, ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜੰਬੂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ਤੇ ਮਹੱਲ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਦੁਖੀ ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹੱਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਛਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਜਨਕ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਉਥੇ ਕੈਦ ਹੈ। ਲੰਕਾ, ਜੋ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਪਰਤ ਆਵੋਗੇ। ਰਸਤੇ ਛੇ ਹਨ—ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਅਨਾਜ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੀਜਾ ਭਾਸ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ, ਚੌਥਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਕੁ rarā ਲਈ, ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼੍ਯੇਨ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ, ਛੇਵਾਂ ਹੰਸਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਰੁੜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗਿੱਧ ਵੀ ਗਰੁੜ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰੋ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ, ਆਪਣੀ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦਾ ਪਤਾ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ।