ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪਰ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ, ਉਥੇ ਸੀ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਹ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਥ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਉਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੇਜਿਆ। ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭਟਕੇ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਹਿ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੰਗਾਲਿਆ, ਪਰ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੀ ਇਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਕੁਤਥਸ ਰਾਮ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਜੀਊਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਵਾਨਰ ਜੀਊਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਇਕ ਗਿੱਧ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਪੰਖ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਸਹਿ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਵੈਰ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ।" "ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਉੱਡੇ। ਅਸੀਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਤੇ ਵਧੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ, ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੜ ਗਏ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।" ਜਦੋਂ ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਟਾਯੂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਿਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?" ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਓਹ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਤੇ ਛਲਕਪਟ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਦੂਰ ਕਿਥੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਪੰਖ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੱਦਦ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਨੂੰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਬਰ ਕਰਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ 'ਰਾਮ! ਰਾਮ!' ਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਹਣੀਆਂ ਸੁੱਟ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੁੰਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਰਾਵਣ, ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਇਥੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜੰਬੂ-ਸੋਨੇ ਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੰਚ ਤੇ ਮਹਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਦੁਖੀ ਵਿਦੇਹੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਕੈਦ ਹੈ।" "ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਖਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਜਨਕ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮੈਥਿਲੀ ਉਥੇ ਹੈ। ਲੰਕਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਤਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ। ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵਧੋ, ਵਾਨਰੋ।" "ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਵੋਗੇ। ਰਸਤੇ ਚਾਰ ਹਨ—ਇੱਕ ਕੁਲਿੰਗ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੁਰਾਕ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਤੀਜਾ ਭਾਸ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਕੁਰਰ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਦੇਖੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਕਿੱਥੇ ਕੈਦ ਹੈ।