ਜਟਾਯੁ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦੇ ਹਰਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਰ ਮੰਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਰਦ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਚਾਰੀ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਸੰਪਾਤੀ), ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਥਿਤ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਰਮ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਿੱਧ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੁ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਾਂਪ ਉਠਿਆ?" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਗਿੱਧ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਈ ਹੋਈ? ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਚਲੋ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੁ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਸ਼ਰਥ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨ?" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿਸ ਲਈ ਰਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਪਰ ਜਲ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਚਲੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਦਿਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਸੰਪਾਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ: "ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਮਾ ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਹੇ ਪੰਛੀ! ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਲੀ, ਧਰਮੀ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਥੀ ਸੀ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਟਾਯੁ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਟਾਯੁ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਆਪ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਗਿੱਧ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੇਜਿਆ। ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਅਸੀਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਣ ਲਿਆ, ਪਰ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਰਾਸ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਪਾਤੀ ਗਿੱਧ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਜਟਾਯੁ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਬੁੱਢੇਪੇ ਅਤੇ ਪਰ ਜਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭਰਾ ਦੀ ਵੈਰ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਪਤ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਅਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਪਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜਟਾਯੁ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਰ ਸੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।" ਜਦ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੁ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਾ, ਤਾਂ ਉਧਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਬੜੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।