ਤਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਏ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਵਰਗੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਜੋ ਇੰਨਾ ਮਲਿਨ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਖਵੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। "ਹੇ ਰਾਮਾ," ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੱਤੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲਈ ਸੈਨਾਪਤੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰ ਦਿਉ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ (ਅੱਗ) ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇਗੀ; ਉਹ ਉਮਾ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਤਪੋ-ਤਜਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਵਿਸਰਜਿਤ ਕਰ।" ਅੱਗੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਧਾਰਣ ਕਰ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅੱਗੀ ਦੀ ਤਪੋ-ਤਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਤਦ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੀ ਤਪੋ-ਤਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅੱਗੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਇੱਥੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅੱਗੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਪਿੱਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਤਾ ਨਾਲ ਚੰਦੀ, ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਵਾ ਅਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਏ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਅੰਕੁਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਉਹ ਸਾਰੀ ਜੰਗਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਜਾਤਰੂਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੋਨਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਤਤਿਕਾ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜਨਮੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿਤਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਤਦ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਛੇਵਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਉਹ ਬਾਲਕ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਅੱਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦਾ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸੱਤੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਠਤੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।