ਅੰਗਦ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਹਤਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੀ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਮੈਂ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਵੰਡ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕੰਟਕ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੇਸਾਹਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ?” ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨਿਰਦਈ, ਠੱਗ ਅਤੇ ਬੇਰਹਮ ਹੈ, ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ, ਮੌਤ ਦੀ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ; ਸਭ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਣ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।” ਅੰਗਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਮ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਨੇਹਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਰਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨੂੰ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਤ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਤਪस्वਿਨੀ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤਾਰਾ ਸੁਣੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਖੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ, ਕੁਝ ਵਾਲੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅੰਗਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅੰਗਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ,” ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੀ ਹਤਿਆ, ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਦਿਖਦੇ, ਦਰਭਾ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਏ, ਪਹਾੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਿਧ ਆਇਆ। ਇਹ ਸੀ ਸੰਪਾਤੀ, ਜੋ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ। ਸੰਪਾਤੀ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, “ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਭਾਗ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਣ ਲਈ ਇਹ ਭੋਜਨ ਆਇਆ ਹੈ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ,” ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲ ਤਾਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਵੱਡੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਦੇਖੋ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯਮ, ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਅੰਗਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਰਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਆਫ਼ਤ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣੀ ਆਈ ਹੈ।” ਉਹ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਨਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੀ, ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਆਛਾਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕੀਤਾ।” ਅੰਗਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਦਯਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸੇਵਾ ਲਈ, ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਲਈ, ਥਕ ਗਏ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਪਰ ਜਟਾਯੂ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।” ਜਟਾਯੂ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਈ ਵਿਪਰੀਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਤੀ, ਰਾਜਾ ਗਿਧ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਪਾਤੀ, ਤੇਜ਼ ਚੁੰਢ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੈ?” ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਗਿਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ? ਅੱਜ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।” ਸੰਪਾਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਇਸ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਅਥਾ ਸੁਣਾਓ।” ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਦਸ਼ਰਥ — ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨ?” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜਿਸ ਲਈ ਰਾਮ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਇਤਨਾ ਕਦਰਯੋਗ ਹੈ — ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਹਤਾਸ਼ਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਆਵਕ, ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਯਾਦ, ਅਤੇ ਰਾਮ-ਸੀਤਾ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਕਥਾ, ਸਭ ਇੱਕ ਵਿਆਕੁਲ, ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।