ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜਣ ਸਕੋਗੇ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਤੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਿਹੜਾ ਮੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਜੋ ਹਿਮਾਵਤ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਹਾਦੇਵ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਬੀਜ ਰੱਖਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਹਿਮਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਮਾ ਜੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਣਗੀਆਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਅਗਨਿ, ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰੋ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।" ਅਗਨਿ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਬੀਜ ਧਾਰਣ ਕਰੋ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਅਪਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਊਰਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਟਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝਰਨੇ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਅੱਗ ਦੀ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਬੀਜ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅਗਨਿ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਬੀਜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬੀਜ ਉਸ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਜੋ ਉੱਭਰਿਆ, ਸੋਨਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਨਾਲ ਹੀ ਰੁਪਾ, ਤਾਮਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਾਂਸੀ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ "ਜਾਤਰੂਪ" (ਸੋਨਾ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਬੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਬੀਜ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਗਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦਾ ਭੀ ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੀਜ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁੱਧ ਉਪਲਬਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੇ, ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਨੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ। ਇਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਅਮਰਦੇਵ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।