ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੈਲਮੀਕੀ ਸੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਰੋਦਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਬੇਇਮਾਨੀ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਰੌਂਚ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ।" ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, "ਮੈਂ ਜੋ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਬੰਧੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ।" ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਸਦਾ ਚੇਲਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਦਾ ਚੇਲਾ ਭਰਦਵਾਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ, ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਇਆ। ਵੈਲਮੀਕੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੋਲਚਾਲ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ੍ਯ, ਇੱਕ ਆਸਨ ਅਤੇ ਸਲਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ ਕੇ ਉਸਦੀ ਖੈਰ-ਮਕਦਮੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰਿਤ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਵੈਲਮੀਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੈਲਮੀਕੀ ਉਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਬੇਦਰਦੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਕਰੌਂਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਕਰੌਂਚ ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਰਹਿਣ ਦਿਓ; ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, हे ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ, ਸੱਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ।" ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ; ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" "ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ, ਜੋ ਕਿ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਧੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।" ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵੈਲਮੀਕੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ: "ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਰਾਮਾਯਣ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗਾ।" ਉਸਨੇ ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਅਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਬਣਾਈ; ਸੌਂ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਈ ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸੰਯੋਜਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੇ ਬਣੇ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਣੋ ਰਘੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਜੇ ਵਿੱਚ, ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮਮਈ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਘਾਸ 'ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਉਹ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ, ਬੋਲਦੇ, ਹਿਲਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ—ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿਗ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀਖਿਆ। ਫਿਰ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ, ਧਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ। ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸਦਾ ਮਹਾਨ ਬਲ, ਉਸਦੀ ਸਾਰਵਭੌਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮ, ਉਸਦੀ ਧੀਰਜ, ਨਰਮਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਸਵਭਾਵ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ।