ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੰਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹੜਪਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਾਕਤਵਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਗੁਫਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਖੀ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵਜਰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਇਸ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਝੋਪੜੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਐਸੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਵਜਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਰਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਿੱਠ ਮੋੜ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਤਿਨਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਪਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤੀਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਗਦ, ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਧਰਮ ਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਿਚ ਥਿਰਜ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਸਚਾਈ, ਵੀਰਤਾ ਜਾਂ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਉਂਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ, ਉਹ ਨੀਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਦ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਫਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਯਸ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਰਤੂਤ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ? ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਨਾ ਕਿ ਅਧਰਮ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਧਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਪਾਪੀ, ਅਕ੍ਰਤਘਣ, ਭੁੱਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਲਾ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ? ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ; ਪਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਲੀਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਣ ਦੇਵੇਗਾ? ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਮੈਂ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਿਆ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੰਡ ਗਈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਾਂ? ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਕਠੋਰ, ਛਲਕਪਟ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਲਈ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੈਦ ਤੇ ਉਪਹਾਸ ਮਰਨ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮਰਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ। ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ; ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁਚਾਣਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾੜਸ ਦੇਣਾ, ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣੇਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅੰਗਦ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ ਹੋਇਆ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਗਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਾਲੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਬੈਠੇ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਾਨਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ," ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਟ, ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਗਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਗੂੰਜਦੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗਿੱਧ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਪਾਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਾਲਕਤਾ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਐਸਾ ਹੀ, ਇਹ ਖਾਣਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।