ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ—ਉਮਾ—ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਂਦੀ ਹੈ: "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇਂਦੀ ਹੈ: "ਏ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਇਕ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹਿਮਵੰਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਕਥਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਆਸ਼ਰੇ ਹੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਮਾ ਜੋ ਕਹਿ ਗਈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰੇਗੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਜਨਤਾਂ ਨਾਲ ਕਿਲਾਸਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਅੱਗ, ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰ; ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ।" ਅੱਗ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਗੰਗਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਦਾ ਤੇਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਜ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ।" ਅੱਗ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਮਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਇੱਥੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਗੰਗਾ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਆਪਣੇ ਜਲ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਾ, ਲੋਹਾ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਅਸੁੱਧਤਾ ਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ 'ਜਾਤਰੂਪ'—ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੋਨਾ—ਕਹਾਉਣੀ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਘਾਸ, ਦਰਖ਼ਤ, ਬੂਟੇ, ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦਾ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਜੋ ਛੇਹ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਛੇਹ ਛਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਮਹਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।