ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦੈਵੀ ਸਰਵਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਭਰੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ—ਉਮਾ—ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੋਸ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਜੁੜੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ, ਬਹੁਤ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਖ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਨਾਪਤੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਕਰਵਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹੋ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਵਿਆਹਤ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇਗੀ; ਉਹ ਉਮਾ ਵਲੋਂ ਬੜੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਅੱਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰੋ: ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰੋ।" ਅੱਗ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਅੱਗ ਦੀ ਉਰਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਅੱਗ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਅੱਗ ਦੀ ਉਸ ਤਪਤਤਾ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਇੱਥੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਤੋਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕੀਲਾ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਬਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਾਂਸੀ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਉਹ 'ਜਾਤਰੂਪ'—ਸੋਨਾ—ਕਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਦਰੱਖਤ, ਬੈਲੀਆਂ ਤੇ ਬੂਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਜਨਮੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਪੱਕਾ ਵਚਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਵਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕੰਦਾ' ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਦੁੱਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਪੀ ਗਇਆ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।