ਅੰਗਦ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇੱਥੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਅਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਸੁਗਰੀਵ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਹੈ ਤੇ ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੰਮ ਨਾਂ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਇਆ— —ਜੇ ਅਸੀਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਾਂ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭੀਏ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਕੋਲ ਜਾਈਏ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਈਏ।” ਇਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ! ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਈਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸਾਈਏ।” ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਥਾਂ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਡਰ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਘਵ ਤੋਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ।” ਅੰਗਦ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਨ ਭਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਸਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਅੱਜ ਹੀ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਅਮਲ ਕਰੀਏ।” ਹੁਣ, ਤਾਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਚੰਨਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੰਗਦ ਤੋਂ ਰਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਚਉਗੁਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਚੌਦਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਤਾਰਾ ਵੱਲ ਇੰਨਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਵੰਡ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਡਰ ਭਰੇ ਕੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਧਮਕਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਤਾਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗ ਹੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਨਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਗੇ—ਇਹ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਬਵਾਨ, ਨੀਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੋਂ ਰਾਜੀ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਸਕਦਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੋਰਵਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਸ ਕਰ ਲਏਗਾ। ਇਹ ਗੁਫਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਵਜਰ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਘੱਟ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਢਕਣ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਐਸੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੂਹਾ ਵਜਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੂੰ ਖੜਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਭੁੱਖੇ, ਦੁੱਖੀ ਸੌਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਛੋੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੇ ਤਿੰਨੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਔਖੇ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਲਏਂ ਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਚਾਹਣ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਤੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਵੇਗਾ। ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਦ, ਤੂੰ ਜਾ।” ਹੁਣ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਥਿਰਤਾ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ ਤੇ ਸੱਚਾਈ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਹਿੰਮਤ—ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਦਾ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਜਾਣੇ ਧਰਮ? ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਕੌਣ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ? ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਅਧਰਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ? ਜੋ ਪਾਪੀ, ਅਕ੍ਰਤਘਣ, ਭੁੱਲਣਹਾਰ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਲਾ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਅੰਗਦ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੇ ਤੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ।