ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਉਰਜਾ ਸੰਸਾਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਇਹ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਸ ਨ ਸਕੇ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ। ਪਰ ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਉਰਜਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਾਰ ਸਕੇਗਾ? ਦੇਵਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ।" ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਨੰਦੀਧਵਜ, ਅੱਜ ਜੋ ਤੇਰੀ ਉਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਹਾਰ ਲਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਸਭ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਂਉਰਜਾਸ਼ੀਲ, ਤੂੰ ਪਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ।" ਜਦ ਅੱਗ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰਿਆ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰਵਣ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਮਹਾਤੀਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮਨ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜੁੜੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਹਿਣ।" ਇੰਝ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਿਵੇਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ।" ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਹਿਮਵਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਕਥਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਖਮਣ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗੀ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰੇ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਉਮਾ (ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ) ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਗੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਲਾਸਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਰ: ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਛੱਡ।" ਅੱਗੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਕੁਰ (ਭ੍ਰੂਣ) ਧਾਰ ਲੈ; ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅੱਗੀ ਦੀ ਉਰਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਤਦ ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਇਹ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਈ ਉਰਜਾ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਮਨ ਬੜਾ ਵਿਛੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅੱਗੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਅੱਗੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਤੀਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਕੁਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਣਮੁਲ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਟਿਨ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਅੰਕੁਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਤੀਜਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਸਾਰੀ ਜੰਗਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।