ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਵਿਨਤੀ ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਓ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਹਾਡੀ ਜੋ ਤੀਬਰ ਊਰਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖੋ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਣਯੋਗ ਬਣਾਓ, ਉਜਾੜ ਨਾ ਕਰੋ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇ।" ਮਹਾਂਦੇਵ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਇਹ ਪਰਮ ਊਰਜਾ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹੇਗਾ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਨੰਦੀਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਅੱਜ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਊਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਹੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਊਰਜਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਸਭ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ।" ਜਦ ਅਗਨੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਤੋ ਉਪਜ ਕੇ ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਿਵਯ ਸਰਵਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਮਾਤਾ ਉਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।" ਉਹ ਆਖੀ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿਣ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ; ਤੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।" ਉਹ ਆਖੀ, "ਤੇਰਾ ਮਨ ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੱਖਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦਇਆਲੂ, ਜੋ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਬਚਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸੱਚੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਵਯਾ ਗੰਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇਗੀ, ਤੇ ਉਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰੋ: ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰੋ।" ਅਗਨੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕਰੋ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਯ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਤਦ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਊਰਜਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" ਉਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਗਰਭ ਇੱਥੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦੇ।" ਅਗਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਗਰਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜ ਗਰਭ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਸੋਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਤੁਲ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਤਿੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਤਾਮਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਵੀ ਉੱਭਰੇ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਾਂਸੀ ਤੇ ਸੀਸਾ ਬਣ ਗਈ; ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੰਗਾ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੋਈ।