ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਤਿਹਯਾਬ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੰਗਾਲਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੀ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਉੱਤੇ, ਥੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਔਖੀ-ਸਖਤ ਥਾਂ, ਖੱਡਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾਵਾਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਖੰਗਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਖਸ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਜਾ ਸਖਤ ਹੁਕਮ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਯਤਨ ਕਰੀਏ ਕਿ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਕੌਸ਼ਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਵੀ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਖੋਜਣ ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਓ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਪਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਹਾਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਨਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਤੋਂ ਤੇ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰੋ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ; ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੇ।" ਅੰਗਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਫ਼ ਬੋਲਿਆ: "ਅੰਗਦ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਚਿਤ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਪੱਥਰ, ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਜੀਏ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਗਰੀਵ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੀਏ।" ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠੇ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜੋ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਉਥੇ ਲੋਧਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸਤਪੱਤਰੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ, ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਕਈਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੋਜਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਥੱਕ ਕੇ, ਮਨ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਖਲੋ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜਣ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹੁਣ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਖੋਜਣ ਲੱਗੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਤਾਰਾ ਤੇ ਅੰਗਦ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਚੀਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਖੋਜਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪੂਰਾ ਪਹਾੜ ਖੋਜਿਆ। ਗਜ, ਗਵਕਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੈੰਦ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜਾਂਬਵਾਨ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅੰਗਦ ਤੇ ਤਾਰਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਸਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਗੁਫਾ ਵੇਖੀ। ਇਹ ਗੁਫਾ "ਦੁਰਗਮ੍ਰਿਕਸ਼ਾ" ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਖਸ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਧਰ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਥੋਂ ਬਗਲੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਰਸ ਪੰਛੀ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁਲਾਲ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਿਕਦਾਰ ਤੇ ਔਖੀ ਗੁਫਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਉਹ ਗੁਫਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਘਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਡਰਾਉਣੀ, ਵੇਖਣ ਤੇ ਔਖੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਥੇ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਖੋਜ ਲਿਆ ਹੈ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਔਖੀ ਗੁਫਾ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।