ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਲੀ ਮਤੰਗ ਮੁਨੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਆਕਾਸ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੀਆਂ ਸਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਅਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਵੀ ਖੰਗਾਲ ਲਏ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਦਿਨ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਮਿਲਦੇ, ਤੇ ਹਰ ਰਾਤ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜੋ ਵਾਨਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੱਭਣ ਗਏ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਸੀਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਆ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: “ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਖੋਜ ਲਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਥਿਕੜੇ ਵੀ। ਦੁਰਗਮ, ਉਲਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਜੰਤੂ ਵੀ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਜੀਆਂ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ; ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਧਰ ਸੀਤਾ ਗਈ ਸੀ।” ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਤਾਲੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਝੀਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਗਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਭਦੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਵੀਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੜਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਖਾਂਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਉਹ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਸੀ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਸੁੰਨ, ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੀ ਖੋਜ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੁਰਗਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਅਰਥ ਫਲ ਲਿਆ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾ ਫੁੱਲ, ਨਾ ਪੱਤੇ; ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜੜਾਂ ਲੱਭਣ ਔਖੀਆਂ। ਉਥੇ ਨਾ ਮੱਝ, ਨਾ ਹਰਣ, ਨਾ ਹਾਥੀ; ਨਾ ਸ਼ੇਰ, ਨਾ ਪੰਛੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੰਤੂ। ਉਥੇ ਨਾ ਰੁੱਖ, ਨਾ ਔਖਧੀਆਂ, ਨਾ ਲਤਾਵਾਂ, ਨਾ ਘਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਕਮਲ ਦੇ ਕੁੰਡ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੰਡੂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ, ਜੋ ਮਰਨ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਸੁੰਨ, ਅਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਪੂਰੀ ਤਨਦਿਹੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ, ਪਰ ਉਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਨਿਡਰ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਭਟਕ ਗਏ ਹੋ!” ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਘੁੰਮਾਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਵਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਦੈਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਢਹਿ ਪਏ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।