ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾ ਇरਾਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿਗੜ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਲ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜਦਾ ਗਿਆ। ਭੱਜਦੇ-ਭੱਜਦੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਇਨੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੱਕਰਾਂ ਮਾਰਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸੜਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ, ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇਖੀਆਂ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਥੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ, ਵਾਲ਼ੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਜੇ ਵਾਲ਼ੀ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗਾ।" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿਤਾ, "ਇਥੇ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆਏ। ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸਿਆ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਕਤਾਵਾਂ ਸਰਗਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ—ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਆਕਾਸ਼, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਖੇਤਰ—ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਹਦਾਇਤ 'ਤੇ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਲੱਭਦੇ, ਤੇ ਹਰ ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਨੇਤਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖੋਜਣ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ, ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵਸਦੇ ਖੇਤਰ ਖੋਜ ਲਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਝਾੜ ਵੀ ਖੋਜ ਲਏ ਹਨ। ਦੁਰਗਮ, ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮਾਰੇ ਵੀ ਗਏ; ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ।" "ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ; ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਉਸੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਗਈ ਹੈ।" ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਤਾਰਾ ਤੇ ਅੰਗਦ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਝਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਝੀਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਗਾਂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖ—ਸਭ ਖੋਜੇ। ਸਾਰੇ ਵਿਰਲੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਖੋਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਵਾਨਰ ਜੜਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੋਜਣ ਲਈ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਸੀ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਸੁੰਨਿਆ, ਖਾਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਖੋਜ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਖੋਜਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਘਣੇ ਝਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਨੇਤਾ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਇਕ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਰੁੱਖ ਵਿਅਰਥ ਫਲ ਲਗਦੇ, ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ; ਦਰਿਆ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਜੜਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਭੈਸ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹਿਰਨ, ਨਾ ਹਾਥੀ; ਨਾ ਬਾਘ, ਨਾ ਪੰਛੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਯਾਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।