ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਭੈਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਵਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਭੈਂਸ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨਿਯਤ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੂਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਭਰ ਗਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਭੈਂਸ ਵੀ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਰੁਮਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਅਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਦੇ ਸਲਾਕੇ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ, ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਵਾਲੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰੀ ਵਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਦਾ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ। ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਏ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਤੰਗਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਨਿਰਭਯ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਾਲੀ, ਮਤੰਗਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ—ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਆਕਾਸ਼, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸੀ—ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਮਿਲਦੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਰਾਤ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਪ੍ਹਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜੋ ਵਾਨਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਖੋਜ ਲਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖ ਲਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵੀ। ਔਖੀਆਂ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਉਬੜ-ਖਾਬੜ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਮਿਲੇ ਤੇ ਮਾਰੇ ਵੀ ਗਏ; ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਜੀਆਂ।" "ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ; ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਧਰ ਸੀਤਾ ਗਈ ਸੀ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਣੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।