ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਟਿਡ਼ਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨਿਯਤ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਖੋਜ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ ਸ਼ਤਬਲੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਜਦਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾ ਵਿਨਤਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਤਾਰਾ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਚਲੇ ਗਏ। ਸੁਸ਼ੇਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਖਿਆ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਸੁਮੀਰ ਸੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਨਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਹਰ ਟੋਲੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਵੱਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਗੂੰਜਦੇ, ਚੀਕਦੇ ਅਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ 'ਤੇ, ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ, “ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਰਾਵਣ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।” ਦੂਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਭਾਵੇਂ ਜਾਨਕੀ ਥੱਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਡੋਲੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਮੈਂ ਦਰੱਖਤ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਨੁੰ ਫਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਯੋਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਇਕ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛਿਆਲੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਵਾਲ਼ੀ, ਡੂੰਡੁਭੀ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਿਸ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਾਲ਼ੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਵਾਲ਼ੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਵਗ ਪਿਆ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਿਸ, ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ, ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰਾਜ, ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਰੂਮਾ ਮਿਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ, ਫਿਰ ਵਾਲ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ, ਉਸ ਮਹਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਆਦਰ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਤਾਅਕੁਬ 'ਚ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁੰਨ ਦੀ ਛਾਪ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜੋਦਯ ਪਹਾੜ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਖੀਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਤਾਅਕੁਬ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵੀ, ਵਿਵਿਧ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਲ਼ੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਉਥੋਂ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਤਾਅਕੁਬ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਦੇਣ 'ਚ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਵਾਲ਼ੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ—ਉਸਨੂੰ ਮਤੰਗਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਲ਼ੀ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ।