ਹਿਮਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹੀ, ਨੇ ਘੰਭੀ ਤਪ ਕਰੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਤੁਟ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭੀੜ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ—ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ—ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੋਹਣੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਕਥਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਧਰਮਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵਿਕ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।" "ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ?" ਰਾਘਵ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ, austerity ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ: "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨਵ-ਵਿਵਾਹਿਤ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆ ਦੇ ਸਾਲ ਹਨ, ਇਹ ਖੇਡ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?' ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, 'ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣੋ।'" "ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰੋ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।'" "ਪਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ, ਜੋ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ।" ਤਦੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬੁਲ-ਧਾਰੀ, ਜੋ ਉਰਜਾ ਅੱਜ ਉਥਲੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਸਹੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਸਭ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।" ਅੱਗ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਨ ਨਾਲ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਮਾਊਂਟਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰਵਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਾਂਝ ਰਹਿਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਇਕ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਿਹੜਾ ਮੋਹ-ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉੱਤਰੀ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਰਖਵੇਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਕਥਾ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਲੋਂ ਆਈ, ਹੁਣ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸੁਣੋ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਅੱਗੂਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੰਭੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰੇ ਹੋ।